W ramach Akcji Lato 2026 zapraszamy na uroczyste odsłonięcie macewy Sory (Sary) Zamenhof po renowacji!
2 sierpnia 2026, godz. 10:00
Cmentarz żydowski przy ul. Wschodniej
wstęp wolny
Wydarzenia towarzyszące:
godz. 11:00 – oprowadzanie po cmentarzu żydowskim z Heidi Szpek
godz. 15:00 – Co mówią macewy? ABC hebrajskich inskrypcji nagrobnych, warsztat prowadzony przez Krzysztofa Bielawskiego (obowiązują zapisy) WIĘCEJ
W Białymstoku pozostało niewiele śladów bytności rodziny Zamenhofów. Tym bardziej cenne wydaje się odnalezienie zniszczonego i częściowo zatartego nagrobka przedstawicielki rodziny jednego z najbardziej rozpoznawalnych na całym świecie Białostoczan – Ludwika Zamenhofa. Fragmenty obelisku Sory z domu Wiernickiej Zamenhof zostały odnalezione na terenie cmentarza żydowskiego przy ul. Wschodniej w latach 2005–2013.
W 2024 roku, na zlecenie Bialystok Cemetery Restoration Fund powstał program prac konserwatorskich, które rozpoczęto w 2026 roku, wspólnie z Białostockim Ośrodkiem Kultury.
Informacje o Sorze Zamenhof są skromne. Nieustalone są daty jej urodzin ani śmierci. Wiadomo, że Sora (Sara) Ickowna Wiernicka od około 1857 roku była żoną Josela Wolfa Zamenhofa (ur. ok. 1830 roku), który był bratem Mordechaja (Marka) Zamenhofa (1837-1907), ojca Lejzora (Ludwika) Zamenhofa (1859-1917). Sora Zamenhofa była matką siedmiorga dzieci: Chajki, Lejzora, Fabiana, Jankiela, Rebeki, Frejdy i Salomona.
Autorem prac konserwatorskich jest artysta plastyk konserwator dzieł sztuki Bartosz Markowski.
Krzysztof Bielawski – badacz cmentarzy żydowskich, doktorant na Wydziale Historii UW, pracownik Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, autor m.in. książki Zagłada cmentarzy żydowskich.
Projekt dofinansowany przez Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.
Partnerem projektu jest Bialystok Cemetery Restoration Fund.
