Zapraszamy na koncert w ramach 83. rocznicy spalenia Wielkiej Synagogi w Białymstoku

Alicja i Rafał Grabowscy – „Groys Shul”

27 czerwca 2024, godz. 19:00
Klub Fama, ul. Legionowa 5
wstęp bezpłatny

Koncert upamiętniający spalenie Wielkiej Synagogi w Białymstoku. Obraz tego dnia przewija się we wspomnieniach wielu białostoczan, wśród których znajdują się te Stanisława Warpechowskiego. Jego relacja o tym jak przyszedł na miejsce, dusząca woń spalonych ciał, przejmujący głos błąkających się kotów, atmosfera nie do zniesienia. Uczucie brutalnego oderwania od codzienności, pustki. I inne; kobieta znajdująca nadpalone karty tory, chowająca je dyskretnie pod spódnicą, by potem przez dziesiątki lat przechować jako artefakt przekazywany przez pokolenia jej następczyń, czekający na odpowiedni moment by go ujawnić. J. Bartoszko otwierający okno, by uwolnić ofiary. Wszechobecny terror i strach.
Koncert na głos, akordeon i elektronikę skonstruowano w taki sposób aby nie był tylko piosenką, ale opowieścią o wrażeniach, projekcją emocji związanych z tematem, zbudowanych wokół elektronicznych przetworzeń głosu ludzkiego i brzmienia akordeonu w ujęciu sonorystycznym, jako pewną jego teatralizacją budującą dramaturgię opowieści. Barwa jest dana, kolor, brzmienie, jest czymś naturalnym i otrzymanym. Poddany cyfrowym przetworzeniom, ulega deformacji by w końcu ulec całkowitej dekonstrukcji. Tematyka koncertu obejmuje podlaską poezję jidysz, w tym utwory Morrisa Rosenfelda, utwory ze zbioru “Lider fun di getos un lager” Szmerke Kaczergińskiego oraz kompozycje i teksty w jidysz i po polsku autorstwa wykonawców.

Wielka Synagoga w Białymstoku – nieistniejąca synagoga znajdująca się w Białymstoku przy ulicy Suraskiej została zbudowana w latach 1909-1913 według projektu Samuela J. Rabinowicza. Stanęła na miejscu starej synagogi. Środki na budowę zebrano ze sprzedaży mięsa koszernego oraz z prywatnych darowizn. Podczas II wojny światowej, 27 czerwca 1941 hitlerowskie bataliony policyjne 309 i 316 spaliły synagogę wraz z około 2000 uwięzionych w niej osób.

Pomnik Wielkiej Synagogi – obecnie na miejscu spalonej synagogi znajduje się pomnik – zniszczona kopuła synagogi i tablica pamiątkowa o treści: “Święty nasz wspaniały przybytek stał się pastwą ognia, 27 czerwca 1941 r. 2 000 Żydów niemieccy mordercy spalili w nim żywcem” ufundowany w 1995 roku przez Żydów białostockich z całego świata oraz miasto Białystok. Pomnik Wielkiej Synagogi jest jednym z punktów otwartego w czerwcu 2008 r. Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku opracowanego przez grupę doktorantów i studentów UwB – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku.

Alicja Grabowska – aktorka, wokalistka, performerka, tekściarka, reżyserka, autorka projektów z zakresu wielokulturowości Podlasia. Tworzy projekty z pogranicza kultur i sztuk wizualnych promujące ideę dialogu i tolerancji w mieście zróżnicowanym kulturowo. Od 2005 r. zajmuje się szeroko rozumianą podlaską muzyką żydowską.

Rafał Grabowski – akordeonista, kompozytor, aranżer, pedagog w ZSM w Białymstoku, wykładowca na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina Filia w Białymstoku, animator środowisk kulturalnych w Białymstoku. Artysta działający na polu muzyki klasycznej inspirujący się muzyką folkową i etniczną, łączący w swojej twórczości różne style muzyczne wykorzystujące akordeon jako instrument ponadczasowy, narzędzie ekspresji i inspirację brzmieniową przy tworzeniu aranżacji.